Unplugged activities/el

Ως πρώτη προσέγγιση σε μια τάξη μαθητών ή σε άλλο ακροατήριο που δεν έχει προηγούμενη εμπειρία με τη διαδικασία της ηχοποίησης, αλλά και με τα ψηφιακά εργαλεία, είναι σημαντικό να παρουσιάσουμε κάποια παιχνίδια και δραστηριότητες που βασίζονται στην προσωπική επικοινωνία μεταξύ ανθρώπων. Αυτό θα βοηθήσει να σπάσει ο πάγος μέσα σε μια ομάδα μαθητών, ώστε να κατανοήσουν τις βασικές έννοιες της ροής εργασίας της ηχοποίησης, και θα δημιουργήσει μια θετική και χαλαρή ατμόσφαιρα που θα βοηθήσει στα επόμενα βήματα. Επίσης, μας επιτρέπει να εξηγήσουμε και να εφαρμόσουμε τις βασικές έννοιες ενός συστήματος ηχοποίησης (πρέπει να αποτελείται από ένα δεδομένο εισόδου, έναν ήχο εξόδου και μια σχέση (πρωτόκολλο/αντιστοίχιση) μεταξύ τους). Μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε το χτύπημα των χεριών ως ήχο εξόδου. Ο ρυθμός του μπορεί εύκολα να διαμορφωθεί. Τα πραγματικά μουσικά όργανα είναι ευπρόσδεκτα.

Παράδειγμα 1: Ηχοποίηση της θέσης ενός ατόμου σε μια τροχιά

Unplugged Sonification

Ένα άτομο τοποθετείται στο χώρο μπροστά σε ένα ακροατήριο, ανάμεσα σε δύο σημεία Α και Β. Το ακροατήριο αρχίζει να χειροκροτεί με τρόπο παρόμοιο με τον ήχο ενός συστήματος παρκαρίσματος, με τη συχνότητα του χειροκροτήματος να είναι ανάλογη με τη θέση του ατόμου ανάμεσα στα δύο σημεία.

Αυτή είναι μια καλή ευκαιρία για να εισαγάγετε τους μαθητές σε διαφορετικούς τύπους μεταβλητών:

Δυαδικές μεταβλητές: Αυτές είναι οι απλούστερες μεταβλητές που ουσιαστικά παρέχουν μια πληροφορία τύπου ON/OFF.

Παράδειγμα: Σε ένα σενάριο όπου κάποιος βρίσκεται μπροστά σε ένα πλήθος, οι άνθρωποι χειροκροτούν για να δείξουν ότι το άτομο είναι «ενεργό» ή παρόν. Αντίθετα, αν κάποιος δεν βρίσκεται στη σκηνή, δεν χειροκροτούν.

Μονή μεταβλητή με εύρος: αντιπροσωπεύει μια ποσότητα με τιμές από ένα ελάχιστο έως ένα μέγιστο.

Παράδειγμα: μετατρέψτε σε ήχο τη θέση ενός μαθητή που κινείται κατά μήκος μιας γραμμής, μεταξύ των σημείων Α και Β.

1. Χωρίστε την τάξη σε δύο ομάδες: (1) «ενεργοί δημιουργοί ήχου» και (2) «ακροατές»
2. Οι μαθητές της ομάδας 2 κοιτάζουν τον μαθητή που κινείται και χειροκροτούν «περισσότερο ή λιγότερο» (αφήστε τους να αποφασίσουν τί σημαίνει αυτό) ανάλογα με την απόσταση του μαθητή από το σημείο Α ή το σημείο Β,
3. Οι μαθητές της ομάδας (2) αξιολογούν το αποτέλεσμα του χειροκροτήματος χωρίς οπτική επαφή με τον μαθητή που κινείται.

Σκοπός είναι να παροτρυνθούν οι μαθητές να σκεφτούν και να συζητήσουν όλες τις λεπτομέρειες που πρέπει να λαμβάνει υπόψη ένα σύστημα ηχοποίησης.

Το πείραμα μπορεί να εξελιχθεί. Για παράδειγμα:

1. Ένας μαθητής από την ομάδα 2 μπορεί να αναπαράγει την κίνηση του μαθητή που κινείται σύμφωνα με το χειροκρότημα που προέρχεται από την ομάδα 1 (αξιολογώντας έτσι τις πληροφορίες της ηχοποίησης).
2. Οι συμμαθητές του μπορούν να προσπαθήσουν να τον βοηθήσουν, μέσω λεκτικής επικοινωνίας, να προσδιορίσει με μεγαλύτερη ακρίβεια τη θέση χρησιμοποιώντας μόνο την ακοή τους.
3. Ο εκπαιδευτικός μπορεί να ζητήσει από την τάξη να ακινητοποιηθεί σε μια συγκεκριμένη στιγμή και να ζητήσει από τις δύο ομάδες να αξιολογήσουν τις θέσεις τους.
4. Οι ρόλοι των ομάδων εναλλάσσονται.

Μπορούν να γίνουν και άλλες τροποποιήσεις σε αυτό το παράδειγμα, π.χ. το χειροκρότημα μπορεί να εκτελεστεί από ένα μόνο άτομο ή από πολλά, για να τονιστούν δύο έννοιες: 1) το πρωτόκολλο είναι υποκειμενικό και 2) πολλοί ήχοι μαζί δημιουργούν σύγχυση («θόρυβο»).

Πράδειγμα 2

Παράδειγμα δεδομένων από τις 4 εποχές του χρόνου. Source: https://datosclima.es/

Ξεκινήστε ρωτώντας τους μαθητές σας πώς ακούγεται η άνοιξη, το καλοκαίρι, το φθινόπωρο ή ο χειμώνας. Σκεφτείτε μαζί τους τους ήχους που χαρακτηρίζουν μια εποχή, όπως ίσως οι βροχοπτώσεις, η θερμοκρασία ή η ταχύτητα του ανέμου.

Δώστε στους μαθητές έναν πίνακα με στοιχεία για τη θερμοκρασία, τις βροχοπτώσεις, την ατμοσφαιρική πίεση, την ταχύτητα του ανέμου και άλλα στοιχεία που θεωρείτε σχετικά για την ηχητική απεικόνιση ενός μετεωρολογικού σταθμού. Μπορείτε να τους δώσετε τα ημερήσια στοιχεία για ένα συγκεκριμένο έτος στην περιοχή σας.

Οι μαθητές θα πρέπει να αναλύσουν αυτά τα δεδομένα και να σκεφτούν τις ακόλουθες ερωτήσεις: πώς μπορούν να αναπαρασταθούν αυτά τα δεδομένα; Ίσως να προκύψει η ιδέα να αναπαρασταθούν αυτές οι πληροφορίες με γραφήματα, με οπτικό τρόπο, αλλά πώς μπορούν αυτά τα δεδομένα να κωδικοποιηθούν με ήχο;

Αφού κάναμε την εισαγωγή και σκεφτήκαμε πώς να μετατρέψουμε αυτά τα δεδομένα σε ήχο, ας πιάσουμε δουλειά.

1. Data collection and analysis. Students should take the most important features and data to represent the seasons. They should choose only the data for a particular season, or perhaps be encouraged to sonify the data for a whole year, thus showing all four seasons. They can choose to sonify each value of the table (one per day) or make monthly averages or by fortnights. Let them experiment and see what is most representative for interpreting the data. They should also choose the variables to sonify the season, e.g. temperature and atmospheric pressure.
2. Organize the data. Students must organize the selected data, identify patterns, and define how to represent them with different sounds and instruments. Students can choose to play a variable when its value is higher or lower than a certain threshold value or play a sound that gets louder when the values are higher. Students can define the maximum and minimum values for each feature, make monthly averages, or create scales of values that will then represent different sounds. They can play with volume, pitch, and timbre to sonify the range of values. Encourage them to use their body (clapping, voice) or use items around them (a table, a pen with a bottle) as instruments. Remember that this is an unplugged activity, no digital device will be used for data collection, analysis, or reproduction.
3. Create the algorithm to sonify a season. Students have to create the composition based on the selected data. At this point, students must define the mapping protocol. To do so, they must create the algorithm that associates certain sounds to defined data, i.e. create the set of rules by which the output sounds correspond to the input data assigning to each value or range of values an instrument, pitch, loudness, timbre, and rhythm.
4. Time to perform! Once the composition has been created and rehearsed, it is time to perform it and share it with the rest of the class. Can you guess what season it is, what variables you have sounded, is it a season with a lot of rain and low temperatures or are temperatures on the rise?

Enjoy the results, go back to the previous steps to improve the sonification if necessary and experiment with new variables and ways of representing them.

Finally, you can bring to the classroom The Four Seasons composition, a group of four violin concerti by Italian composer Antonio Vivaldi, each of which gives musical expression to a season of the year. Will you be able to guess which one it is? What data is represented in this composition? The composition includes accompanying poems describing what Vivaldi wanted to represent in relation to each of the seasons, find out more information and discover it for yourself!