The SoundScapes approach to STEAM education/el

Έχετε αναρωτηθεί ποτέ πώς θα ακουγόταν το φως των αστεριών ή οι σκέψεις κάποιου; Αν και αυτά τα φαινόμενα δεν παράγουν ηχητικά κύματα, μπορούν να μετατραπούν σε ήχο μέσω της ηχοποίησης, την οποία θα εξερευνήσουμε ως μέσο για μια εκπαίδευση χωρίς αποκλεισμούς. Αυτή η προσέγγιση είναι ζωτικής σημασίας στη μάθηση με βάση το πεντάπτυχο STEAM (Επιστήμη, Τεχνολογία, Μηχανική, Τέχνες και Μαθηματικά), μετατοπίζοντας την έμφαση από την απομνημόνευση στην ανάπτυξη δεξιοτήτων. Πολλοί μαθητές αισθάνονται αποθαρρυμένοι λόγω της έλλειψης πρακτικών εφαρμογών, και το πρόγραμμα SoundScapes αντιμετωπίζει αυτό το πρόβλημα, εμπλέκοντας τους μαθητές στο STEM μέσω του ήχου και της μουσικής. Διδάσκοντας τεχνικές ηχοποίησης, το SoundScapes ενισχύει το ενδιαφέρον και καλλιεργεί γνωστικές, κοινωνικές και συναισθηματικές δεξιότητες, προσφέροντας μια διασκεδαστική, ολιστική μαθησιακή εμπειρία που προάγει τη δημιουργικότητα, τη συνεργασία και την αυτοεκτίμηση με βιώσιμο τρόπο.

Η εκπαιδευτική προσέγγιση STEAM

Η διδασκαλία STEM αποτελεί μια διεπιστημονική προσέγγιση στην εκπαίδευση, η οποία προάγει την ανάπτυξη δεξιοτήτων και ικανοτήτων σε πολλαπλούς αλληλένδετους τομείς, μέσω της μάθησης με βάση προγράμματα, και στόχο την επίλυση πραγματικών προβλημάτων αλλά και προκλήσεων της κοινωνίας μας με υπεύθυνο τρόπο. Παρά το εύρος της, δεν αποτελεί ακόμα τον πιο ολοκληρωμένο χώρο για την ανάπτυξη πολλών άλλων σημαντικών διεπιστημονικών δεξιοτήτων και ικανοτήτων, όπως η επίλυση προβλημάτων, η κριτική σκέψη, η συνεργασία και η δημιουργικότητα, καθώς μπορεί να παραλείπει να ενσωματώσει πολλά από τα ενδιαφέροντα, το πάθος και τα ταλέντα των μαθητών, όπως αυτά που καλύπτονται από τις τέχνες, τις κοινωνικές επιστήμες και τις ανθρωπιστικές επιστήμες. Μια πιο ολοκληρωμένη προσέγγιση ενσωματώνεται στη μεθοδολογία STEAM, η οποία συνδυάζει τους τομείς STEM με τις τέχνες, έτσι ώστε να καλλιεργήσει μια πιο ολοκληρωμένη και διαδραστική μαθησιακή εμπειρία πουνα αναπτύσσει ένα ευρύ φάσμα γνωστικών, κοινωνικών και συναισθηματικών δεξιοτήτων.

Η καλλιτεχνική έκφραση προσφέρει μεγάλες δυνατότητες για την ανάπτυξη βασικών ακαδημαϊκών, συναισθηματικών και κοινωνικών δεξιοτήτων, όπως η δημιουργικότητα, η συνεργασία, η επικοινωνία, η αυτοεκτίμηση, η αυτοπεποίθηση, η ανεκτικότητα, η ενσυναίσθηση κ.λπ. [1] Για τον λόγο αυτό, η εκπαίδευση STEAM κερδίζει έδαφος και τα σχολεία σε όλο τον κόσμο υιοθετούν νέους, δημιουργικούς και πιο συμπεριληπτικούς τρόπους για την εφαρμογή της στην τάξη. Ωστόσο, η ενσωμάτωση των τεχνών στο STEAM παραμένει συχνά συμβολική ή επιφανειακή,[2] εστιάζοντας κυρίως στην αισθητική, [3] προσφέροντας έτσι μια μεγάλη ευκαιρία για να εμβαθύνουμε ακόμη περισσότερο στο πλήρες εκπαιδευτικό δυναμικό των τεχνών. Παράλληλα, αν και η προσέγγιση STEAM γίνεται όλο και πιο δημοφιλής, πολλοί εκπαιδευτικοί αντιμετωπίζουν δυσκολίες στο να συνδυάσουν πολλαπλές επιστημονικές ειδικότητες σε ένα συνεκτικό έργο, γεγονός που οδηγεί σε αισθήματα αποθάρρυνσης και σύγχυσης. Αν και δεν είναι υποχρεωτικό να εστιάζουμε σε όλες τις επιστημονικές ειδικότητες του STEAM σε ένα μόνο έργο, είναι ωστόσο δυνατό να το κάνουμε και το SoundScapes έχει ως στόχο να το διευκολύνει. Αλλά πώς να εφαρμόσουμε το STEAM; Ένας ουσιαστικός και αποτελεσματικός τρόπος για την εφαρμογή του STEAM είναι μέσω της μεθόδου της Σχεδιαστικής Σκέψη ή αντίληψης (Design Thinking). [4]

Η Μεθοδολογία της Σχεδιαστικής Σκέψης

alt=Design thinking Feel Imagine Create Share

Η προσέγγιση του προγράμματος SoundScapes στην εκπαίδευση STEAM ακολουθεί τα τέσσερα στάδια της "Σχεδιαστικής Σκέψης" (εμπνευσμένα από την πρωτοβουλία «Σχεδίασε την Αλλαγή»): Αίσθηση – Φαντασία – Δημιουργία και Διάχυση. [5][6][7][8] Είτε συμμετέχετε σε ένα σύντομο είτε σε ένα εκτενές έργο, διάρκειας από μερικές ώρες έως ένα ολόκληρο έτος, αυτά τα στάδια παραμένουν σταθερά. Είναι σημαντικό να αναγνωρίσουμε ότι, όπως και σε πολλές καλλιτεχνικές διαδικασίες, αυτή η πορεία δεν είναι πάντα αυστηρά γραμμική• περιστασιακά, μπορεί να μετακινηθείτε μπρος-πίσω μεταξύ των σταδίων Αισθανθείτε (Αίσθηση) – Φανταστείτε (Φαντασία) – Δημιουργήστε (Δημιουργία) και Μοιραστείτε (Διάχυση).

Η "Σχεδιαστική Σκέψη" μπορεί να εφαρμοστεί σε διάφορα επίπεδα εντός του εκπαιδευτικού ιδρύματος. Για παράδειγμα, η διοίκηση του σχολείου μπορεί να την χρησιμοποιήσει για την αντιμετώπιση οργανωτικών ζητημάτων. Οι εκπαιδευτικοί μπορούν να την χρησιμοποιήσουν στον σχεδιασμό των μαθημάτων για να αναπτύξουν πιο ουσιαστικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία. Και οι μαθητές μπορούν να την χρησιμοποιήσουν για να δημιουργήσουν έργα με αντίκτυπο στο σχολείο τους ή στην ευρύτερη κοινότητα με δημιουργικό και ελκυστικό τρόπο. Ανεξάρτητα από την οπτική γωνία, η μεθοδολογία παραμένει συνήθως συνεπής.

Αισθανθείτε (Αίσθηση)

alt=Design thinking FEEl

Η φάση «ΑΙΣΘΗΣΗ» αποτελεί το πρώτο βήμα της προσέγγισης της "Σχεδιαστικης Σκέψης" σε ένα πρόβλημα ή θέμα. Περιλαμβάνει διεξοδική έρευνα και βαθειά κατανόηση του αντίκτυπού της σε άτομα και κοινότητες από ποικίλες οπτικές γωνίες. Αυτό σηματοδοτεί την αρχή του δημιουργικού ταξιδιού, το οποίο απαιτεί προσεκτική επιλογή της προσέγγισης για την επίλυση του προβλήματος. Ως εκ τούτου, περιλαμβάνει ενσυναίσθηση, περιέργεια και κριτική σκέψη, καθώς και μια ολοκληρωμένη διερεύνηση του ζητήματος από διαφορετικές οπτικές γωνίες, αλλά και συνεργατική έρευνα και εξερεύνηση.

Όταν ξεκινάει η εξερεύνηση ενός νέου προβλήματος ή θέματος που ενδιαφέρει τους μαθητές και το σχολείο ή την ευρύτερη κοινότητα, φυσικά προκύπτουν πολλές ερωτήσεις λόγω περιέργειας, που σχετίζονται άμεσα με το περιεχόμενο των σχολικών προγραμμάτων σπουδών, ακόμη και αν αυτό δεν γίνεται αμέσως αντιληπτό. Για παράδειγμα, εάν οι μαθητές ανησυχούν ιδιαίτερα για την κατάσταση των φυσικών οικοσυστημάτων γύρω από το σχολείο, ενδέχεται να αντιμετωπίσουν ερωτήματα όπως «Ποιά είναι η σημασία της προστασίας του περιβάλλοντος;» και «Ποιές είναι οι πολλές πηγές ρύπανσης σε τοπικό επίπεδο;» κ.λπ. Η απάντηση σε αυτά τα ερωτήματα προϋποθέτει μια βασική κατανόηση ενός ευρέος φάσματος εννοιών STEAM, ιδίως στους τομείς της βιολογίας, της οικολογίας, της ενέργειας, της γεωγραφίας, της ιστορίας κ.λπ. Παρακινήστε τους μαθητές να αναστοχαστούν συλλογικά πάνω στο πρόβλημα και να ξεκινήσουν τη δική τους έρευνα, ώστε να συγκεντρώσουν όσο το δυνατόν περισσότερες πληροφορίες σχετικά με αυτό. Η έρευνα μπορεί να λάβει οποιαδήποτε μορφή, όπως έρευνες στην κοινότητα, επισκέψεις σε εγκαταστάσεις ειδικών, βιβλιογραφία, ντοκιμαντέρ, διαδικτυακά εργαστήρια και δραστηριότητες, ή οτιδήποτε άλλο βοηθά τους μαθητές να εμβαθύνουν την κατανόησή τους για το πρόβλημα.

Στο πλαίσιο του SoundScapes, πρέπει να έχουμε κατά νου ότι το τελικό προϊόν ολόκληρης της διαδικασίας της "Σχεδιαστικής Σκέψης" πρέπει να αποτελείται εν μέρει από ένα πρωτόκολλο ηχοποίησης και το αποτέλεσμα του. Θα μάθετε περισσότερα σχετικά με αυτό στα επόμενα κεφάλαια. Προς το παρόν, αρκεί να πούμε ότι το αποτέλεσμα της ηχοποίησης μπορεί να τροφοδοτηθεί από δεδομένα που συλλέχθηκαν κατά τη φάση ΑΙΣΘΗΣΗ (π.χ. δεδομένα φωτορύπανσης). Μόλις αρχίσετε να συλλέγετε δεδομένα, θα προκύψουν περισσότερες ιδέες.

Φαναστείτε (Φαντασία)

alt=Design thinking IMAGINE

Η φάση ΦΑΝΤΑΣΙΑ είναι αφιερωμένη στον σχεδιασμό πιθανών λύσεων για το πρόβλημα ή το θέμα που διερευνήθηκε κατά τη φάση ΑΙΣΘΗΣΗ. Ως εκ τούτου, περιλαμβάνει ενσωμάτωση του κοινού-στόχου, καθώς και του χρονικού πλαισίου και της κλίμακας του έργου. Αυτή είναι επίσης η στιγμή για να γίνει ανταλλαγή ιδεών και της συνεργασίας με άλλους, ειδικά με όσους εμπλέκονται άμεσα στο πρόβλημα, αλλά και με όσους μπορούν να συνεισφέρουν με διαφορετικές οπτικές και ιδέες.

Δημιουργήστε έναν ανοιχτό χώρο για τη συζήτηση και την εξερεύνηση ιδεών και χρησιμοποιήστε εργαλεία χαρτογράφησης σκέψης ή οποιαδήποτε άλλα εργαλεία που μπορούν να βοηθήσουν τους μαθητές να εκφραστούν ελεύθερα. Ζητήστε από τους μαθητές να μοιραστούν την άποψή τους σχετικά με τον τρόπο προσέγγισης του προβλήματος/θέματος και βοηθήστε τους να καταγράφουν τυχόν νέες ιδέες που μπορεί να προκύψουν. Είναι σημαντικό να εντοπίσετε τα κοινά σημεία μεταξύ τους για να προωθήσετε τη συνεργασία. Για να προωθήσετε την ένταξη στην τάξη, είναι σημαντικό να προσφέρετε πολλαπλά μέσα έκφρασης. Οι μαθητές μπορούν να καταγράψουν τις ιδέες τους με λέξεις ή σε άλλες μορφές, όπως σχέδια, μουσική, ζωγραφιές κ.λπ. Η εξερεύνηση τεχνολογικών και ψηφιακών εργαλείων, όπως αυτά που παρουσιάζονται στα επόμενα κεφάλαια, μπορεί επίσης να ενεργοποιήσει τη φαντασία των μαθητών.

Στο πλαίσιο του SoundScapes, η οραματισμός πιθανών λύσεων συνίσταται εν μέρει στο (1) να εξηγηθεί πώς το αποτέλεσμα της ηχοποίησης θα βοηθήσει κατά κάποιον τρόπο στην επίλυση του προβλήματος (π.χ. να ευαισθητοποιήσει το κοινό σχετικά με τη φωτορύπανση), (2) να σχεδιαστεί το πρωτόκολλο ηχοποίησης, (3) να σχεδιαστεί μια συσκευή συλλογής δεδομένων εισόδου (εάν είναι απαραίτητο) ή (4) ένα πλήρες σύστημα ηχοποίησης σε πραγματικό χρόνο.

Δημιουργήστε (Δημιουργία)

alt=Design thinking IMAGINE

Η φάση ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ είναι εκείνη κατά την οποία οι ιδέες και τα σχέδια που διαμορφώθηκαν κατά τη φάση ΦΑΝΤΑΣΙΑ παίρνουν σάρκα και οστά. Πρέπει να έχει ήδη ληφθεί απόφαση σχετικά με το ποιές ιδέες είναι οι καταλληλότερες για την προσέγγιση του προβλήματος/θέματος. Εάν όχι, ίσως χρειαστεί να επανεξετάσετε τις φάσεις ΑΙΣΘΗΣΗ και ΦΑΝΤΑΣΙΑ. Εάν είστε έτοιμοι, σχηματίστε ομάδες και ξεκινήστε δουλειά! Αυτή είναι η στιγμή να αρχίσετε να συλλέγετε εργαλεία και πόρους, να οργανώνετε τις ιδέες και να αρχίζετε να τους δίνετε μορφή. Ενώ συνιστάται να έχετε ένα καλά δομημένο σχέδιο, είναι επίσης σημαντικό να αφήνετε περιθώρια ευελιξίας, καθώς οι ιδέες μπορούν να εξελιχθούν κατά τη διάρκεια της διαδικασίας. Οι στρατηγικές περιλαμβάνουν το σχεδιασμό ενός βήμα-βήμα σχεδίου, την πρόβλεψη προκλήσεων, την ανάλυση της προόδου και την προσαρμογή του σχεδίου όπως απαιτείται. Είναι επίσης χρήσιμο (και διασκεδαστικό!) να καταγράφετε τα πάντα σε ένα ημερολόγιο, συμπεριλαμβανομένων φωτογραφιών και βίντεο.

Εάν οι μαθητές δεν έχουν εξερευνήσει ακόμη εργαλεία ηχοποίησης, αυτή είναι επίσης η κατάλληλη στιγμή για να ξεκινήσουν και να ολοκληρώσουν την εξερεύνησή τους στα εργαλεία που προτείνει το SoundScapes και να ηχοποιήσουν τα δεδομένα τους. Υπάρχουν πολλά στοιχεία στη φάση της δημιουργίας και της ηχοποίησης δεδομένων, οπότε δεν χρειάζεται όλοι να συνεισφέρουν με τον ίδιο τρόπο.

Mοιραστείτε (Διάχυση)

alt=Design thinking IMAGINE

Η φάση ΔΙΑΧΥΣΗ αποτελεί το τελικό στάδιο της μεθοδολογίας της "Σχεδιαστικής Σκέψης". Σε αυτό το στάδιο παρουσιάζονται στο κοινό που ενδιαφέρει οι ιδέες και τα αποτελέσματα της διαδικασίας (καθώς και η ίδια η διαδικασία, όποτε αυτό έχει νόημα). Ως εκ τούτου, είναι απαραίτητο να αποφασιστεί πώς θα γίνει η παρουσίαση και σε ποιόν, κάτι που συνεπάγεται τη δημιουργία ενός σχεδίου διάδοσης και την ανάπτυξη δεξιοτήτων μάρκετινγκ, σε συνδυασμό με δεξιότητες επικοινωνίας και δημιουργικότητας. Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι η φάση ΔΙΑΧΥΣΗ περιλαμβάνει επίσης τον δημόσια παρουσίαση των αποτελεσμάτων του έργου.

Υπάρχουν πολλοί πιθανοί τρόποι για να μοιραστείτε τα τελικά αποτελέσματα του έργου, για παράδειγμα μέσω βίντεο, θεάτρου, τραγουδιών, εκθέσεων τέχνης, συνεδρίων και διαδραστικών ηχητικών εγκαταστάσεων ή ζωντανών παραστάσεων γενικά. Στο πλαίσιο των ηχοτοπίων, δύο σημαντικές πτυχές του αποτελέσματος είναι το πρωτόκολλο ηχοποίησης και το ηχητικό του αποτέλεσμα. Η κοινοποίηση του πρωτοκόλλου ηχοποίησης είναι ζωτικής σημασίας για την κατανόηση του εξηγμένου ήχου. Η παραμέληση αυτού μπορεί να υπονομεύσει τον ίδιο τον σκοπό της κοινοποίησης. Είναι σημαντικό να είστε ανοιχτοί και να επιτρέπετε πολλαπλά μέσα έκφρασης, καθώς αυτή η φάση αποτελεί μια εξαιρετική ευκαιρία για τους μαθητές να αναδείξουν τα μοναδικά τους ταλέντα και να προσεγγίσουν ένα ποικιλόμορφο κοινό. Επιπλέον, αν και το ηχητικό αποτέλεσμα αποτελεί βασικό στοιχείο στο πλαίσιο των ηχοτοπίων, μπορεί επίσης να λειτουργήσει ως συμπλήρωμα άλλων μορφών έκφρασης, για παράδειγμα ως ηχητική υπόκρουση ενός ντοκιμαντέρ ή μιας θεατρικής παράστασης.

Η ανταλλαγή εμπειριών σε τοπικό ή διεθνές επίπεδο μπορεί να πραγματοποιηθεί ταυτόχρονα. Αυτή η φάση διαδραματίζει ζωτικό ρόλο στον εμπλουτισμό ολόκληρης της διαδικασίας και είναι καθοριστικής σημασίας για τη συλλογή πολύτιμης ανατροφοδότησης, η οποία βοηθά στη συζήτηση της σημασίας των αποτελεσμάτων και του νοήματος της διαδικασίας, καθώς και για την καθοδήγηση των αποφάσεων σχετικά με το αν θα επανεξεταστεί ολόκληρη η διαδικασία ή αν θα αναπαραχθεί σε διαφορετική κλίμακα, με διαφορετικό κοινό κ.λπ. Η ανταλλαγή ενισχύει την εκπαιδευτική αξία, βοηθώντας τους μαθητές να εσωτερικεύσουν καλύτερα τις γνώσεις, τις δεξιότητες, τις αξίες, τις στάσεις και τις ικανότητες που απέκτησαν κατά τη διάρκεια της διαδικασίας, καθώς και να βρουν χαρά στο δημιουργικό ταξίδι. Αυτό καλλιεργεί επίσης ένα αίσθημα υπερηφάνειας για τα επιτεύγματά τους, το οποίο ενισχύει περαιτέρω την κινητοποίησή τους για μάθηση και την κοινοτική τους νοοτροπία. Η συμμετοχή της τοπικής κοινότητας και των οικογενειών αποτελεί μια εξαιρετική ευκαιρία να ξεπεραστεί η απλή παθητική υποστήριξη, παρέχοντας ένα μέσο για την ανταλλαγή γνώσεων και την αμοιβαία ενδυνάμωση κατά την αντιμετώπιση τοπικών ζητημάτων.

Παραπομπές

1. Dincç, N. D., & Karahn, Ç. . (2021). Art integration applications in middle school 5th class science lesson. International Journal of Social Sciences and Education Research, 7(2), 141-150

2. Liu, C. Y., Wu, C. J., Chien, Y. H., Tzeng, S. Y., & Kuo, H. C. (2021). Examining the quality of art in STEAM learning activities. Psychology of Aesthetics, Creativity, and the Arts

3. Perignat, E., & Katz-Buonincontro, J. (2019). STEAM in practice and research: An integrative literature review. Thinking skills and creativity, 31, 31-43

4. Henriksen, D. (2017). Creating STEAM with design thinking: Beyond STEM and arts integration. The STEAM Journal, 3(1), 11. 5. Gudipati, M., & Sethi, K. B. (2016). Adapting the User-Centered Design Framework for K-12 Education: The Riverside School Case Study. In Taking Design Thinking to School (pp. 112-120). Routledge.

6. Doran, P., Tsourlidaki, E., Mentxaka, I., Vicênte, T., Gomes, M. & Doran, R. (2021). Design Thinking in STEAM education: A legacy from the Islands Diversity for Science Education project. Ellinogermaniki Agogi. ISBN: 978-960-636-172-2

7. Sotiriou, M., Robberstad, J., Ben-Horin, O., Stergiopoulos P. (2021). O1 The GSO4SCHOOL Framework and Master Plan. Co-funded by the European Union, Grant Agreement no 2019-1-NO01-KA201-060170. https://gso4school.eu/wp-content/uploads/2021/O1_D1_1/D1_1_GSO4SCHOOL%20Framework%20and%20Master%20Plan_FINAL.pdf

8. Design for Change (2009). https://dfcworld.org/.